વનસ્પતિઓમાં પાણીનું લાંબા અંતરનું વહન કેવી રીતે થાય છે તે સમજાવો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) વનસ્પતિઓમાં પાણીનું લાંબા અંતરનું વહન 'સમૂહ વહન' (Mass flow) અથવા 'જથ્થાબંધ વહન' (Bulk flow) દ્વારા થાય છે,જે વાહક પેશીઓ દ્વારા શક્ય બને છે.
$1$. પ્રસરણની મર્યાદાઓ: પ્રસરણ એ એક ધીમી પ્રક્રિયા છે જે માત્ર ટૂંકા અંતરના વહન માટે યોગ્ય છે (દા.ત.,$50 \mu m$ ના કોષમાં). તે જટિલ વનસ્પતિઓમાં લાંબા અંતર સુધી પદાર્થોના વહન માટે પૂરતું નથી.
$2$. વહન તંત્રની જરૂરિયાત: મોટી વનસ્પતિઓમાં,શોષણના સ્થાનો (મૂળ) અને ઉપયોગના સ્થાનો (પર્ણો) એકબીજાથી ઘણા દૂર હોય છે. તેથી,પદાર્થોને ઝડપથી વહન કરવા માટે વિશિષ્ટ લાંબા અંતરના વહન તંત્રની જરૂર પડે છે.
$3$. સમૂહ અથવા જથ્થાબંધ વહન: આ બે બિંદુઓ વચ્ચેના દબાણના તફાવતને કારણે પદાર્થોનું એક બિંદુથી બીજા બિંદુ સુધી જથ્થામાં થતું વહન છે. પ્રસરણથી વિપરીત,જ્યાં પદાર્થો સાંદ્રતા ઢાળને આધારે સ્વતંત્ર રીતે ગતિ કરે છે,સમૂહ વહનમાં તમામ પદાર્થો (દ્રાવણ કે નિલંબિત સ્વરૂપે) એક જ ગતિએ વહન પામે છે.
$4$. વાહક પેશીઓની ભૂમિકા: ઉચ્ચ કક્ષાની વનસ્પતિઓમાં વિશિષ્ટ વાહક પેશીઓ - જલવાહક $(Xylem)$ અને અન્નવાહક $(Phloem)$ હોય છે.
$5$. સ્થળાંતર (Translocation): વાહક પેશીઓ દ્વારા પદાર્થોના જથ્થાબંધ વહનને સ્થળાંતર કહેવામાં આવે છે.
$6$. જલવાહકનું કાર્ય: જલવાહક $(Xylem)$ મુખ્યત્વે પાણી,ખનિજ ક્ષારો,કેટલાક કાર્બનિક નાઇટ્રોજન અને અંતઃસ્ત્રાવોનું મૂળથી વનસ્પતિના હવાઈ ભાગો સુધી સ્થળાંતર કરે છે.
$7$. અન્નવાહકનું કાર્ય: અન્નવાહક $(Phloem)$ વિવિધ કાર્બનિક અને અકાર્બનિક દ્રાવ્યોનું મુખ્યત્વે પર્ણોથી વનસ્પતિના અન્ય ભાગો સુધી સ્થળાંતર કરે છે.

Explore More

Similar Questions

કેસ્પેરિયન પટ્ટી (Casparian strip) નું સ્થાન જણાવો અને પાણીના વહન (water movement) માં તેની ભૂમિકા સમજાવો.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo